General Francisco Makabulos

(17 Setyembre 1871- 30 Abril 1922)

  Si Francisco Makabulos (17 Setyembre 1871- 30 Abril 1922) ay isa sa mga unang bayani at pinuno ng mga rebolusyonaryo sa lalawigan ng Tarlac na sumapi sa Katipunan. Si Makabulos ay isa sa mga heneral ni Emilio Aguinaldo sa Gitnang Luzon. Siya rin ang nagtatag ng Punong Lupong Tagapagpaganap na nagpatibay ng Konstitusyon ni Makabulos.

  Ipinanganak si Makabulos sa La Paz, Tarlac, at nag-aral sa parokya ng kanilang bayan. Nanungkulan sa iba't-ibang sangay sa pamahalaang Espanyol, siya ay namulat siya sa maling pamamahala ng mga mananakop.
Noong 1896, si Makabulos ang nagtatag ng lokal na sangay ng Katipunan sa Tarlac, at namuno sa mga pagsalakay sa mga sundalong Espanyol. Bilang pagkilala sa kaniyang katapangan at husay sa pamumuno, iginawad sa kaniya ang ranggong heneral ni Hen. Emilio Aguinaldo. Isa si Makabulos sa mga lumagda sa Konstitusyon ng Malolos at sa Kasunduan sa Biyak na Bato.

   Nang madakip si Hen. Emilio Aguinaldo, si Makabulos ay nagpatuloy sa pakikibaka sa mga Amerikano at gumawa ng kaniyang sariling konstitusyon. Noong 1900, siya ay sumuko sa mga Amerikano dahil naisip niya na ang pakikibaka sa mga ito ay wala nang katuturan. Nang si Makabulos ay makalaya, siya ay bumalik sa kaniyang bayan sa La Paz, Tarlac, at doon siya ay nanungkulan muli sa pamahalaan, at nang magretiro, ay piniling magsaka ng bukid at namatay sa edad 51.

Emilio Aguinaldo

(1899-1901)
First Philippine President

First Republic of the Philippines

   Emilio Aguinaldo first studied in San Juan de Letran. He joined the revolution in 1896 as a lieutenant under Gen. Baldomero Aguinaldo and rose to the rank of general in a few months.
He was 29 years old when he became Chief of State, first as head of the dictatorship he thought should be established upon his return to Cavite in May 1898 from voluntary exile in Hongkong.

   On January 23, 1899, two months before turning 30, Aguinaldo was proclaimed the first president of the Republic of the Philippines, and he convened the Philippine Congress which ratified the country’s Constitution. The first Asian constitutional Republic was thus established – an event that inspired other colonized Asian countries to work for independence.


   He took an oath of allegiance to the United States a week after his capture in Palanan, Isabela. His term also featured the setting up of the Malolos Republic, which has its own Congress, Constitution, and national and local officialdom — proving Filipinos also had the capacity to build.


   Aguinaldo is best remembered for the proclamation of Philippine Independence on June 12, 1898, in Kawit, Cavite.

Dr. Jose P. Rizal – Philippine National Hero

June 19, 1861 to December 30, 1896

Jose Protacio Rizal, our national hero, was born in Calamba, Laguna on June 19, 1861 to Francisco Mercado and Teodora Alonzo.

With his mother as his first teacher, he began his early education at home and continued it in Biñan, Laguna. He finished Batchiller en Artes at the Ateneo de Manila on March 23, 1877. He studied medicine at the University of Sto. Tomas and finished it at the Unibersidad Central de Madrid along with philosophy and letters.

Rizal’s two books, the Noli Me Tangere and the El Filibusterismo made him a marked men for the Spanish friars. These books exposed the cruelty of the Spanish friars in the Philippines, the defects of the Spanish administration, and the vice of the clergy.

On June 26, 1892, Rizal organized the La Liga Filipina aimed to unite the Filipinos and to promote progress through commerce, industry and agriculture.

On July 6, 1892, he was imprisoned at the Fort Santiago; on July 14, he was exiled in Dapitan where he stayed for four years treating the sick, and guiding the people in opening up a school and making the place safe and beautiful.

Rizal was on his way to Cuba to serve as volunteer surgeon when he was arrested and sent back to the Philippines. Again, he was imprisoned at Fort Santiago.

On December 26, 1896, after a mock trial, Rizal was sentenced to die, allegedly for spreading ideals of revolution. He was shot at Bagumbayan (Luneta), in Manila on December 30, 1896.

---

---

Si Jose Protacio Rizal, ang ating pambansang bayani ay isinilang sa Calamba, Laguna noong Hunyo 19, 1861, kina Francisco Mercado at Teodora Alonzo.

Ang kanyang ina ang una niyang guro. Sa bahay ang una niyang edukasyon at ipinagpatuloy niya sa Biñan, Laguna. Siya ay nagtapos ng Batchiller en Artes sa Ateneo de Manila noong Marso 23, 1877. Nag-aaral siya ng medisina sa Unibersidad ng Sto. Tomas at tinapos niya ito sa Unibersidad Central de Madrid at ditto din siya nag-aral ng Pilosopiya at Letras.

Ang dalawang libro ni Rizal na Noli Me Tangere at El Filibusterismo ang dahilan kung bakit siya ay pinag-iinitan ng mga prayle. Ang mga librong ito ang naglantad ng mga kalupitan ng mga prayleng espanyol na nasa Pilipinas, mga depekto ng pamamahala ng mga Espanyol at mga bisyo ng mga pari.

Noong Hunyo 26, 1892 binuo ni Rizal ang La Liga Filipina para sa pagkakaisa ng mga Pilipino at para iangat ang kaunlaran sa pamamagitan ng komersiyo, industriya at agrikultura.

Noong Hulyo 6, 1892, siya ay ibinilanggo sa Fort Santiago at noong Hulyo 14, siya ay ipinatapon sa Dapitan kung saan siya ay tumira ng apat na taon, naggamot siya ng may mga sakit at tinulungan niya sila sa pagtatayo ng eskuwelahan at ang paggawang ligtas at maganda ang kapaligiran.

Noong siya ay nagboluntaryo na magserbisyo bilang surgeon sa Cuba siya ay hinuli ng mga kastila at pinabalik sa Pilipinas. Muli, siya ay ikinulong sa Fort Santiago.

Noong Desyembre 26, 1896, pagkatapos ng paglilitis, si Rizal ay nasentensyahan ng kamatayan dahil sa pagkakalat at pag-uudyok sa mga Pilipino para mag-aklas. Binaril siya sa Bagumbayan na ngayon ay tinawag na Luneta sa Manila noong Disyembre 30, 1896.

Apolinario Mabini

July 23, 1864 to May 13, 1903

Born in Tanauan, Batangas on July 23, 1864 of poor parents, and later hampered for life by paralysis. Apolinario Mabini nevertheless grew up to be a good writer, lawyer and patriot. He is known as the Sublime Paralytic and Brains of the Revolution. He was the second of the eight children of Inocencio Mabini and Dionisia Maranan.

Inspite of poverty, Mabini obtained a teaching certificate in March 1887 and finished law in 1894, He was admitted to the bar in 1895.

His misfortune came in 1896 when he contracted fever which permanently paralyzed him. Still, he did notarial work in his invalid’s chair and supported the reform movement as a result, he was imprisoned until June 1897.

Mabini served as General Emilio Aguinaldo’s adviser. He advice Aguinaldo to change the dictatorial form of government to revolutionary. He organized the municipalities and provinces, and the judiciary and police forces, and formulated army regulations. When the Revolutionary Congress convened at Barasoain, Malolos, Bulacan, he was Aguinaldo’s prime minister. He help outlined the Malolos Constitution. Hence, he was aptly called the “Brains of the Revolution.” He continued writing articles advocating the reforms while in hiding, but he was captured by the Americans on September 10, 1899. after his release on September 23, 1900, he lived in Nagtahan, Manila where he wrote for local newspapers. On January 5, 1901 he was exiled to Guam because of his articles, notably “El Semil de Alejandro” and “El Liberal.”

Believing that he had no other choice and that he could better serve his countrymen by returning to the Philippines, Mabini took his oath of allegiance to the United States on February 26, 1903. He died in Nagtahan, Manila on May 13, at the age of 39.

---

---

Si Apolinario Mabini ay ipinanganak sa Talaga, Tanauan, Batangas noong Hulyo 23, 1864 sa mahirap na magulang pero siya ay lumaking magaling na manunulat, abogado at makabayan. Siya ay kinilala bilang kinikilalang Paralitiko at Utak ng Rebolusyon. Siya ay pangalawa saw along magkakapatid ng mag-asawang Inocencio Mabini at Dionisia Maranan. Sa kabila ng kahirapan, si Mabini ay nabigyan ng katunayan sa pagtuturo noong Marso 1887 at nagtapos ng abogasya noong 1884 at pumasa sa bar noong 1885.

Noong 1896 siya ay dinapuan ng lagnat na siyang kanyang tuluyang pagkaparalisa. Sa kanyang pagka-imbalido siya ay nagnotaryo na lamang at sumuporta sa mga kilos reporma na siyang kanyang pagkabilanggo hanggang Hunyo 1897.

Siya ay nagsilbi bilang tagapayo ni Heneral Emilio Aguinaldo. Isinangguni niya na palitan ang diktatoryang gobyerno sa gobyernong rebolusyonaryo. Inorganisa niya ang mga bayan at probinsya gayon din sa hukuman at pulisya at ang hukbong sandatahan. Siya ang kasalukuyan primero ministro ni Aguinaldo noong magtipon ang kongresong Rebolusyonaryo sa Barasoain, Malolos, Bulacan. Tumulong siya sa pagbalangkas sa Konstitusyon ng Malolos. Dahil dito, kinilala siya bilang “Utak ng Rebolusyon.” Ipinagpatuloy niya ang pagsusulat ng mga artikulo para itaguyod ang mga reporma habang siya ay nagtatago, pero siya ay naaresto ng mga Amerikano noong Setyembre 10, 1899. Pagkatapos siyang pakawalan noong Setyembre 23, 1900, siya ay tumira sa Nagtahan, Maynila at nagsulat para sa mga local ng dyaryo. Noong Enero 5, 1901 siya ay ipinatapon sa Guam dahil sa kanyang mga artikulo na pinamagatang “El Semil de Alejandro” at “El Liberal.”

Dahil sa wala siyang pagpipilian kung saan pwede siyang tumulong sa kanyang mga kababayan, siya ay bumalik sa Pilipinas sa bias ng panunumpa sa katapatan niya sa Estados Unidos noong Pebrero 26, 1903. Siya ay namatay sa Nagtahan, Maynila noong Mayo 13, sa edad na 39.

Emilio Jacinto

December 15, 1875 to April 16, 1899

Emilio was born in Trozo, Manila on December 15, 1875. When his father, Mariano Jacinto died, his mother Josefa Dizon, a midwife, had to work harder to support his studies. Later, he was forced to live with his uncle, Don Jose Dizon, who enrolled him at the San Juan de Letran College. Then he transferred to the University of Santo Tomas to take up Law. His studies however, were interrupted when he joined the katipunan at the start of the Philippine Revolution in 1896. His sad experiences with his Spanish classmates, his sensitivity to the flight of his people, and his readings about the Spanish injustices led him to do so against the wishes of his mother and his uncle. He was only 19 years old, but became one of the ablest leaders of the Katipunan. To Bonifacio, he was an adviser, a secretary, and a fiscal. He edited the Ang Kalayaan, the newspaper of the Katipunan which informed the people of the aims and activities of the association. He wrote the Kartilla, the primer of the Katipunan which contained its rules and regulations. He supervised the manufacture of gunpowder. Thus, he was called the “Brain of the Katipunan.”

Jacinto was also a poet. His greatest poem was “A La Patria,” inspired by Rizal’s “Ultimo Adios.” It was signed “Dimas-Ilaw,” Jacinto’s pen name.

In one of the battles in Majayjay, Laguna, Emilio Jacinto was wounded critically; he died on April 16, 1899 at the age of 24.

---

---

Si Emilio Jacinto ay ipinanganak sa Trozo, Tondo, Maynila noong Disyembre 15, 1875 kina Mariano Jacinto at Josefa Dizon isang midwife. Noong namatay ang kanyang ama siya ay napilitang makitira sa kanyang tiyuhin na si Don Jose Dizon. Ipinasok siya sa Collegio de San Juan de Letran, pagkaraa’y lumipat sa Unibersidad ng Santo Tomas para kumuha ng kursong abogasya. Nahinto ang kanyang pag-aaral dahil sa pagputok ng Rebolusyon ng Pilipinas noong 1896. Ang mga nakakalungkot niyang karanasan sa mga kaeskwelang Espanyol, ang malupit at masamang pagtrato ng mga kastila sa mga Pilipino at ang nababasa niyang mga artikulo tungkol sa pagmamalabis ng mga dayuhan ang mga nagtulak sa kanya para sumanib sa Katipunan kahit labag sa kalooban ng kanyang Ina at tiyuhin. Sa kanyang murang edad na 19, siya ay nagging isa sa mga magaling na lider ng Katipunan. Naging tagapayo, sekretaryo at piskal siya ni Andres Bonifacio. Siya ang editor ng Ang Kalayaan, ang dyaryo ng mga Katipunan na nagbibigay impormasyon tungkol sa mga adhikain at aktibidad ng organisasyon. Siya rin ang nagsulat ng Kartilla, kung saan nakasaad ang mga reglamento ng Katipunan kaya siya ay tinawag na “Utak ng Katipunan.”

Si Jacinto ay isa ring makata. Sinulat niya ang tulang ”A La Patria” na may prima na “Dimas-Ilaw”, ang gamit niyang pangalan sa pagsusulat.

Sa isa sa mga laban sa Majayjay, Laguna, si Emilio Jacinto ay lubhang nasugatan at namatay noong Abril 16, 1899 sa edad na 24.

Melchora Aquino

January 6, 1812 to March 2, 1919

One of our famous heroines in Philippine history was born in Banilad, Caloocan on January 6, 1812, Melchora Aquino is better known as “Tandang Sora” because she was already old when the Philippine Revolution broke out in 1896. She had a very little education, but had all the good qualities of a literate person. Very little is known about her parents, some say that they were poor hardworking parents.

Tandang Sora was tending a small sari-sari (variety) store in Balintawak when Andres Bonifacio and the other katipuneros staged the First Cry of Balintawak that started the Philippine Revolution. Her store became a refuge for the sick and wounded katipuneros whom the old lady fed, treated, and encourage with her motherly advice and prayers. Thus, she was aptly called the “Mother of the Katipunan”. When the Spaniards learned about her activities, she was arrested, and subsequently, sentenced to be exiled to the Marianas Islands.

When the Americans took possession of the Philippines in 1898, Tandang Sora, like other exiles returned to the Philippines, poor and aging. For a time, she lived with her daughter Saturnina.

She died on March 2, 1919 at the age of 107.

---

---

Ang isa sa mga pinakadakilang bayani sa kasaysayan ng Pilipinas ay ipinanganak sa Banilad, Caloocan noong Enero 6, 1812. Siya si Melchora Aquino na kilala rin bilang si “Tandang Sora” dahil sa matanda na siya noong sumiklab ang Rebolusyon ng Pilipinas noong 1896. hindi siya masyadong nakapag-aral ngunit nasa kanya ang katangian ng isang edukado. Hindi masyadong kilala ang kanyang mga magulang, sabi ng iba na sila daw ay masipag ngunit mahirap lamang ang buhay.

Si Tandang Sora ay may binabantayan na maliit na tindahan sa Balintawak noong idineklara ni Andres Bonifacio at iba pang Katipunero ang Unang Sigaw ng Balintawak na kung saan nagsimula ang Rebolusyon ng Pilipinas. Sa kanyang maliit na tindahan ginagamot at pinapakain ang mga nasugatang katipuneros at nagbigay ng lakas ng loob at mga payo bilang isang itinuring na ina. Dahil ditto tinagurian siyang “Ina ng Katipunan”. Noong nalaman ng mga Kastila ang mga ginagawa ni Tandang Sora siya ay inaresto at ipinatapon sa Isla ng Marianas.

Nang pumalit ang mga Amerikano sa pananakop ng Pilipinas noong 1898, si Tandang Sora, gaya ng ibang ipinatapon ay bumalik sa Pilipinas, mahina at may edad na. Pansamantala siyang tumira sa kanyang anak na si Saturnina.

Si Tandang Sora ay namatay noong Marso 2, 1919 sa edad na 107

Marcelo H. del Pilar

August 30, 1850 to July 4, 1896

Marcelo H. del Pilar was born in Cupang, San Nicolas, Bulacan on August 30, 1850. He was the youngest child of a wealthy family. His parents were Julian H. del Pilar, a “gobernadorcillo” and Blasa Gatmaitan.

As a boy, he studied first in the college owned by Mrs. Herminigilda Flores, then at the San Jose College, from where he transferred to the University of Sto. Tomas. He finished law in 1880. He grew up to be one of the greatest propagandists who sought Philippine freedom through his pen.

In 1882, he became editor of thr newspaper “Diaryong Tagalog” which strongly criticized the way the Spaniards ran the government and treated the Filipino people. Using his pen name, PLARIDEL, he wrote satires against the Spanish friars, notably “Dasalan at Tuksuhan” and “kaiingat kayo”. Copies were smuggled into the Philippines in Tagalog and were read by the revolutionists.

In Spain, he took the place of Graciano Lopez Jaena of the La Solidaridad, the mouthpiece of the propagandist working for reforms for the Filipinos. But illness kept him from holding the position for a long time. Soon tuberculosis weakened him. He died on July 4, 1896 in Barcelona, Spain, away from his family.

---

---

Si Marcelo H. del Pilar ay isinilang sa Kupang, San Nicolas, Bulacan noong Agosto 30, 1850. Siya ang pinakabata sa mayamang pamilya. Ang mga magulang nya ay sina Julian H. del Pilar na isang “gobernadorcillo” at Blasa Gatmaitan.

Siya ay nag-aral ng kolehiyo sa paaralan na pag-aari ni Mrs. Herminigilda Flores, pagkaraa’y sa San Jose College at lumipat sa Unibersidad ng Sto. Tomas. Nagtapos siya ng abogasya noong 1880. Lumaki siyang isa sa mga dakilang propagandista kung saan inilaban niya ang kalayaan ng Pilipinas sa pamamagitan ng kanyang pluma o pagsusulat.

Noong 1882, si del Pilar ay nagging editor ng pahayagang “Diaryong Tagalog” kung saan kinontrata niya ang pagpapalakad ng mga kastila sa ating gobyerno at ang di magandang pagtatrato sa mga mamamayang Pilipino. Gamit ang pangalang PLARIDEL, ang kanyang alyas sa panunulat, binatikos niya ang mga paring Espanyol sa pamamagitan ng kanyang artikulong “Dasalan at Tuksuhan” at “ Kaiingat Kayo”. Ito ay palihim na dinadala sa Pilipinas sa salitang tagalong at binabasa ng mga rebolusyunista.

Sa España, pinalitan niya si Graciano Lopez Jaena bilang editor ng diaryong La Solidaridad, ang pinakabibig ng mga propagandistang nagtatrabaho para sa reporma ng mga Pilipino. Naputol ang matagal niyang paglilingkod noong siya ay nagkaroon ng mbigat sa karamdaman. Siya ay dinapuan ng tuberculosis at namatay noong Hulyo 4, 1896 sa Barcelona, España na malayo sa kanyang pamilya.

Gregorio del Pilar

November 14, 1875 to December 2, 1899

Gregorio del Pilar was one of the youngest generals to serve the Philippine Revolution.

Del Pilar was born on November 14, 1875 in San Jose, Bulacan. He was the youngest of the five children of Fernando H. del Pilar and Felipa Sempio. His father was the brother of Marcelo H. del Pilar, one of the prime movers of the Propaganda Movement.

He had his early education from a Maestro Monico. He later went to the school of Pedro Serrano Laktaw, writer and Tagalog lexicographer. After completing the elementary course, del Pilar peddled rice cakes and serves as a house boy for his aunt Hilaria del Pilar (who married Deodato Arellano, one of the founders of Katipunan) so he could continue his studies at the Ateneo. He finished his Bachelor of Arts in 1896.

When his uncle Marcelo fled to Spain to escape arrest for his subversive activities, the young del Pilar helped Deodato in distributing propaganda materials.

Del Pilar was 21 years old when he joined the Katipunan, soon after Philippine Revolution broke out in 1896. On January 1, 1897, he fought in the Battle of Kakarong de sili, where he displayed great courage. On the same year, he was one of the signer of the Pact of Biak-na-Bato. He joined General Emilio Aguinaldo in exile to Hong Kong.

During the Filipino-American war, Gen. Emilio Aguinaldo proclaimed del Pilar as Dictator of Bulacan and Nueva Ecija. In 1899, del Pilar now a general and the right-hand man of Gen. Aguinaldo, was made Military Governor of Pangasinan. Towards the end of the year, del Pilar and sixty soldiers were sent to secure Tirad Pass from the American soldiers so that Aguinaldo and his men could retreat safely to the north.

On the morning of December 2, 1899, the American captured Tirad Pass after killing General Gregorio del Pilar.

Emilio Aguinaldo

(1899-1901) Emilio Aguinaldo first studied in San Juan de Letran. He joined the revolution in 1896 as a lieutenant under Gen. Baldomero Aguinaldo and rose to the rank of general in a few months.
He was 29 years old when he became Chief of State, first as head of the dictatorship he thought should be established upon his return to Cavite in May 1898 from voluntary exile in Hongkong.
On January 23, 1899, two months before turning 30, Aguinaldo was proclaimed the first president of the Republic of the Philippines, and he convened the Philippine Congress which ratified the country’s Constitution. The first Asian constitutional republic was thus established – an event that

inspired other colonized Asian countries to work for independence.
He took an oath of allegiance to the United States a week after his capture in Palanan, Isabela. His term also featured the setting up of the Malolos Republic, which has its own Congress, Constitution, and national and local officialdom — proving Filipinos also had the capacity to build.
Aguinaldo is best remembered for the proclamation of Philippine Independence on June 12, 1898, in Kawit, Cavite.

Andres Bonifacio

November 30 1863

Si Andres Bonifacio ay ipinanganak noong ika-30 ng Nobyembre, 1863. Ang kanyang mga magulang ay sina Santiago Bonifacio at Catalina de Castro. Nakatapos siya sa mababang paaralan ni Guillermo Osmenia ng Cebu at sa gulang na 14, ang kanyang mga magulang ay namatay at napilitan siyang huminto sa pag-aaral upang alagaan ang mga nakababata niyang kapatid na babae and lalaki. Bilang hanap-buhay, inatasan niya ang kanyang mga kapatid na tulungan siya sa paggawa ng kahoy na baston at papel na pamaypay na kanyang itininda sa lansangan.

Dahil siya ay marunong magbasa at sumulat, siya ay naging isang kawani ng Kumpaniyang "Fleeming and Company", isang kumpaniya na nagtitinda ng rattan at iba pang mga paninda. Dahil siya ay masipag, siya ay ginawang ahente. Subalit ang kanyang kinikita ay hindi pa rin sapat na pang-suporta sa kanyang mga naulilang kapatid. Lumipat siya sa kumpaniyang "Fressell and Company" bilang ahente. Ipinakita niya ang bukod tanging determinasiyon at sipag kaya naging matatag siya sa kanyang trabaho

Dinagdagan niya ang kanyang kakulangan sa pag-aaral sa pamagitan ng pagbabasa at sariling pag-aaral. Kasama sa sa mga kakaunting aklat na kanyang binasa ay ang mga nobela ni Rizal na Noli Me Tangere at El Filibusterismo, Ang mga buhay ng Pangulo, Ang "Les Miserables" ni Victor Hugo (na isinalin niya sa Tagalog), Ang pagkasira ng Palmyra at Himagsikang Pranses. Nakapagsulat din siya ng mga artikulo at mga tula, isa na dito ang pinakasikat na 'Pag-ibig sa Tinubuang Lupa'.

andres the great plebian image
Ang mga nabasa niyang aklat ang nagsiklab sa kanyang kaluluwa ng paggawa ng Himagsikan at pagtatag ng Katipunan o KKK (Kataastaasang Kagalang-galang na Katipunan ng mga Anak ng Bayan). Itinatag niya ang Katipunan noong ika-7 ng Hulyo, 1892 kasama sina Ladislao Diwa, Teodoro Plata at Deodato Arellano. Ang kanyang pangalan ay Maypagasa. Ang kanyang asawa na si Gregoria de Jesus ang siayng lakambini ng Katipunan. Ang samahang ito ay mabilis na kumalat sa maraming bahagi ng Pilipinas. Naramdaman ni Bonifacio na kaya na niyang umpisahan ang himagsikan noong Mayo ng 1896. Subalit, bago pa man siya mag-umpisa; ang Katipunan ay natuklasan ng mga Kastila. Mahigit sa 1,000 Katipunero ang sumama sa kanya sa Pugad Lawin, Caloocan noong ika-23 ng Agosto, 1896. Buhat noon ,ang Katipunan ay natuklasan ng mga Kastila, kaya hindi sila makatakas sa pang-aaresto ng mga Kastila, at ang mga tauhan niya na kulang sa armas, pagod at gutom at kakaunti ang tumulong ay nakaranas ng malabong tagumpay at malubhang pagkatalo.

Ito ang nagkumbinsi sa bahaging Magdiwang na anyayahan si Bonifacio sa Cavite para ayusin ang kanilang hidwaan at patuloy na magkaisa. Isang Pulong ang ginanap sa Tejeros, Cavite. Si Bonifacio ang namuno ng pagpupulong upang itatag ang Republika ng Pilipinas. Sa halalan si Aguinaldo ang nahalal na Pangulo, si Mariano Trias naman ang Pangalawang Pangulo at si Bonifacio ang Taga-Liham. Si Bonifacio ay nasaktan at ginamit niya ang kanyang karapatan bilang Pinakamataas na Pinuno ng Katipunan, upang mapawalang bisa ang halalan. Si Bonifacio ay lumipat sa Naic, Cavite at nag-umpisa siyang gumawa ng sarili niyang pamahalaan at puwersa. Samantala, ang mga umaabanteng tropa ng Kastilang Heneral na si Camilo de Polavia ay nagbabantang sakupin ang Cavite. Inutusan ni Aguinaldo sila Pio del Pilar at Noriel na pawang binigyan ng matataas na katungkulan na iwanan si Bonifacio at bumalik sa kanilang gawain.

Si Bonifacio kasama ang kanyang pamilya ay umalis sa Naic papuntang Indang at sa kanyang pagbabalik sa Montalban, si Aguinaldo ay nagpadala ng tauhan para siya ay arestuhin, subalit si Bonifacio ay lumaban at nasugatan. Humarap siya sa isang paglilitis dahil sa kanyang gawain na laban sa bagong pamahalan at binigyan ng sentensiyang bitay ng isang Militar na Hukuman. Ang mga tauhan ni Aguinaldo ang bumitay sa kanya sa kabundukan ng Maragondon, Cavite noong ika-10 ng Mayo, 1897.

Hanggang ngayon si Bonifacio ay kilala ng mga Pinoy sa kanyang katapangan na inilarawan sa mga katagang ito:


" Andres Bonifacio Matapang na Tao...."